Oedeemtherapie

Oedeemtherapie

Dit is een gespecialiseerde vorm van fysiotherapie die zich richt op het gebied van oedeembestrijding. Soms blijft er na een operatie (bijvoorbeeld bij kanker) veel lymfevocht achter in een arm of been. We noemen dit oedeem (vochtophoping). Door middel van lymfedrainage kan dit worden behandeld.

Lymfe

Net als de bloedbaan waarin bloed circuleert, heeft het lichaam een lymfestelsel waar lymfe doorheen stroomt. Het lymfestelsel ziet er vergelijkbaar uit met het stelsel voor de bloedsomloop. In tegenstelling tot de bloedcirculatie is het lymfestelsel alleen een afvoerend systeem. Lymfe bevat ongeveer dezelfde bestanddelen als bloedplasma maar heeft een hogere concentratie eiwitten. Als lichaamsarbeid wordt geleverd, neemt de concentratie eiwitten in het weefsel verder toe.

Lymfeknopen en klieren

Op het kruispunt van grote lymfevaten bevinden zich lymfeknopen. De lymfknopen liggen dichtbij organen en worden ook wel klieren genoemd. De klieren filteren de lymfe en halen er lichaamsvreemde stoffen uit (bacteriën, kankercellen, cel-resten, etc.). Deze lichaamsvreemde stoffen komen in de bloedbaan terecht doordat het lymfestelsel en de bloedbaan met elkaar in contact staan. Via de bloedbaan worden de lichaamsvreemde stoffen uitgescheiden door het lichaam. In de lymfeklieren worden witte bloedcellen gemaakt die een belangrijke rol spelen in het afweersysteem van het lichaam.

Oedeem

Oedeem is een abnormale ophoping van vocht in het weefsel als gevolg van een verstoord evenwicht tussen aanvoer en afvoer van vocht. Er zijn verschillende vormen van oedeem, afhankelijk van de oorzaak.

Soorten Oedeem

Enkele veel voorkomende vormen van oedeem zijn:

  • lymfoedeem (nadat lymfklieren verwijderd zijn door een operatie of als complicatie van bestraling)
  • veneus oedeem (als vervolg van trombose of operatie van bloedvaten)
  • traumatisch oedeem (na een ongeval)
  • primair lymfoedeem
  • lipoedeem
  • oedeem na oncologische ingrepen
  • secundair oedeem na andere operaties
  • tertiair na bestralingen of chemokuur of medicijnen

Therapie

De therapie kan uit een combinatie van verschillende behandelmogelijkheden bestaan:

Compressietherapie

Door middel van het aanleggen van bandages wordt van buitenaf een continue druk aangebracht die het uittreden van vocht tegengaat en de afvoer van lymfe ondersteunt. De bandages worden aangelegd als er nog geen stabiele situatie in de waterhuishouding is bereikt. Wanneer de omvang van de arm of het been stabiel is, kan een thera-peutische elastische kous worden aangemeten. Ook kan er gebruik gemaakt worden van compres-sietherapie met behulp van de lymfapress.

Oefentherapie

Een belangrijk component van de afvoer is de "spierpomp". Tijdens het aanspannen van de spieren (vooral in de benen) worden de aders en lymfe-banen even dicht gedrukt en worden het bloed en lymfe omhoog gestuwd. Doordat in de aders en lymfebanen klepjes aanwezig zijn, kan het bloed en vocht alleen maar naar boven richting het hart gaan.

Manuele Lymfedrainage

Manuele lymfedrainage is een specifieke massage-techniek die gericht is op verhoging van de transportcapaciteit van het lymfestelsel. Door gebruik te maken van bepaalde handgrepen kan het vocht verplaatst worden naar gebieden in het lichaam waar het lymfesysteem nog intact is zodat het daar vandaan in de circulatie kan worden opgenomen. Ook zijn er specifieke handgrepen om fibrotische verhardingen in het weefsel los te maken.

Lymfetaping

In bepaalde situaties kan van deze nieuwe behandelingtechniek met tapen gebruik gemaakt worden.